Thiền Vipassana Bhavana NARADA

Thứ Tư, 24 tháng 9, 2014

Sám hối, quay đầu là bờ

Sám hối, quay đầu là bờ

Giảng vào ngày 4-12-2013

Dưới đây là bài kệ sám hối:

Cúi đầu lạy trước Bửu đài

Con nguyện từ nay sám hối

Vô minh khi làm khi nói

Khi nghĩ quen thói hung hăng

Thân tâm thường hay lăng xăng

Không biết ăn năn sám hối

Chịu khổ trần lao sớm tối

Cuộc đời cứ rối như tơ.

Tam Bảo không biết tôn thờ

Hiện tại cứ mơ cứ mộng

Sinh mạng đã không gìn giữ

Tham lam đường dữ đã quen

Luật nhân quả mắc vào trả vay

Lòng tham lam tính bảy lo ba.

Để nuôi thân mưu kia kế nọ

Làm cho người đau đớn than van

Người tiết hạnh không biết gìn giữ

Mang tiếng đời trụy lạc chơi bời

Lời giả dối vọng ngữ ngoài môi

Lời chia rẽ hai lòng phân biệt

Lạm dụng rượu chất say độc hại

Ham ngủ ăn say sưa đêm ngày

Loạn tâm trí mòn hao thân xác

Lòng hay sân nóng giận không chừng

Tham của người mong sang chiếm đoạt

Tâm si mê không thông chính tà

Chẳng biết tin Phật pháp cao xa

Thật vi diệu bao la trên đời.

Nếu như con cố ý phạm lời

Nếu như con quên lời dạy bảo

Nếu như con xúi kẻ bạo tàn

Nếu như con lòng vui làm ác

Nếu như con lầm lỗi lâu dài

Từ kiếp trước hằng hà sa số

Kiếp hiện tại miệt mài lắm phen

Vì tà kiến con đường đã quen

Khinh Tam Bảo lòng bèn chẳng tin

Phạm đoạn kiến tội tình sâu nặng

Phạm thường kiến tội cũng chất đầy

Tội con nhiều chồng chất xưa nay

Vì ngu dốt không hay không rõ

Con tối tăm khờ dại đã lâu

Để hoàn cảnh lôi kéo mịt mờ

Tội con nhiều lớn lao không xiết

Từ kiếp xưa cho đến kiếp này

Con xin nguyện sám hối từ đây

Cầu Tam Bảo đức dày độ cho

Tội con xưa dù nhỏ hay to

Con nguyện bỏ không cho sai phạm

Tâm con lành dốc trí dồi trau

Quy y Phật quay về đường chính

Quy y Pháp vượt thoát cơn mê

Quy y Tăng thảnh thơi mọi bề

Mọi việc đời con xin dứt bỏ

Mọi danh lợi buộc ràng không ham

Gieo căn lành con tập công phu

Là người tu con nguyên giữ hạnh

Thoát hồng trần độ lấy bản thân

Giúp quyến thuộc người người bớt khổ

Cũng từ đây con xin hồi hướng

Các chúng sinh ba giới bốn loài

Trong mười phương tổ tiên quyến thuộc

Tất cả đều thọ hưởng lãnh chung

Thoát nạn tai hết vòng tội lỗi.

Nguyện tăng chúng đạt thành thánh quả

Nguyện Phật Pháp thịnh hành thế gian.

Mình nên học thuộc bài kệ này để thực tập. Bài kệ được thiết kế dựa trên nội dung bài kệ Sám Hối của Phật giáo Nam Tông. Truyền thống Bắc tông cũng có nhiều những bài Sám Hối như: Sám Sáu Căn, Ba Nghiệp, Sám Pháp Địa Xúc, Từ Bi Thủy Sám…

Tội xuất phát từ tâm ra cho nên phải đem tâm ra để sám hối. Mình sám hối giới đã phạm thì cố gắng đừng phạm trở lại. Đối với năm giới, mỗi tuần nên đọc tụng một lần. Nếu không thuộc thì hãy cầm sách giới ra để đọc, đừng để cho sách giới làm thức ăn của mối mọt, tội nghiệp lắm. Bài sám này rất hay vì mình sám từ vô thủy cho đến hiện tại. Những kiếp đã qua, mình từng sai nhiều điều mình đâu biết được cho nên tới kiếp này mình bị những nghiệp hoành hành. Kiếp này thấy không làm điều gì sai nhưng vẫn phải chịu nghiệp, bởi thọ mạng kiếp trước ngắn quá nên mình không đủ tuổi thọ để trả nghiệp.

Có một hạnh gọi là hạnh báo oán. Khi nghiệp xấu trổ ra vì biết do tiền kiếp mình đã gây điều chẳng lành nên không than thân trách phận. Kham nhẫn được nên gọi là hạnh báo oán. Có một số người khó sống với ba hoặc mẹ của mình. Mình trò chuyện với mẹ dễ, trò chuyện với ba thì khó. Mẹ sống theo tình cảm nên người mẹ gần gũi con cái hơn, dễ dàng cho mình bày tỏ. Ba là đàn ông, thường quyết định theo lý trí, giấu tình cảm bên trong, ít thổ lộ ra bên ngoài. Để có tôn ti trật tự trong gia đình, người làm ba hay quyết định theo lý trí nhiều hơn. Họ âm thầm quan sát con cái từ xa, nên mình có cảm tưởng người cha ít thương mình hơn mẹ, cảm tưởng khó gần gũi. Nếu suy nghĩ được như vậy thì mình sẽ không xa cách ba. Có người học trò trường Kent nói với tôi là:

Ba của em chưa bao giờ khen em một lời mà thường la rầy.

Tôi mới chia sẻ là:

Tại sao ba mình la rầy? Tại vì ba muốn cho mình tốt thôi và ba sợ mình kiêu ngạo nên ít khen. Có thể ba chưa biết nói ái ngữ vì đã quen nói nhát gừng, hay đã từng bị ông nội nói nhát gừng nên ba học điều đó, dùng điều đó dạy cho mình.

Mình có thể học được điều này từ ba. Nếu nói nhát gừng với người khác thì người đó đau khổ, nên khi có con cái, học trò, đệ tử thì mình sẽ không nói lời nhát gừng nữa. Hành xử của ba là bài học cho mình chứ không phải là nhìn vào hành xử của ba mà phán xét. Mình nên hiểu nguyên nhân tại sao người đó chưa nói được lời dễ thương? Đôi khi sự góc cạnh khiến ta nên người, vì sự dễ dãi khiến người ta không nên người được. Có trường hợp người cha của mình đi ra ngoài làm việc gặp một số khó khăn trong công việc không biết bày tỏ cùng ai, không biết chuyển hóa những lo lắng nên nói năng không được dễ thương. Hiểu được thì sẽ không trách ba. Mình hãy là người mở lòng ra trước, nói chuyện với ba bằng lời nhẹ nhàng ái ngữ, chăm sóc ba, tìm hiểu sao ba lại cáu gắt, khó gần với mình như vậy đồng thời tìm hiểu cách gì để gần gũi với ba hơn.

Ngày xưa tổ Lâm Tế có sử dụng roi mây, tiếng hét để đánh mắng đệ tử, nhưng không phải không có tình thương. Người ta nói “Thương cho roi cho vọt” là vậy. Tuy nhiên cầu này ngày nay không có phù hợp. Đem ra áp dụng với con nít là phạm tội ngược đãi trẻ em. Không biết là Thầy có nên sắm cái roi mây để đánh đòn học trò không? Ví dụ học trò làm biếng không có thực tập thì thầy sẽ đánh đòn…. Nhưng mà đánh đòn mà đau, đau ở trong lòng. Có điều kiện tu tập thì tu cho đàng hoàng, như khát nước mà trên đường không có nơi nào bán nước, mình chỉ muốn chạy tức tốc về nhà và rót một ly nước thật đầy rồi uống ừng ực cho đã khát. Cũng như thế đã bao nhiêu số kiếp đói khát tình thương mình không tu tập gì hết mà tự nhiên hôm nay gặp được thuận duyên tu tập thì hãy tu cho đã, đừng tu sơ sơ, hời hợt vì sẽ rất uổng thời gian. Thời gian để tu không phải để hưởng thụ.

Có cậu bé kia được đem lên tu viện trên núi để tu. Trụ trì dạy cậu rằng xung quanh đây cọp rất nhiều, cậu đi đâu phải có thầy đi cùng nếu không sẽ bị cọp bắt và ăn thịt. Thầy dặn là vậy nhưng cậu chưa thấy cọp bao giờ. Ngày nọ khi đã trưởng thành, lần đầu tiên sư phụ dẫn đệ tử xuống núi, đi ngang một ngôi làng cậu thấy cái con gì ngồi bên khung cửa dệt vải. Cậu hỏi:

Con kia là con gì mà nó dễ thương vậy sư phụ?

Sư phụ trả lời:

Con cọp đó con, con phải tránh xa nó ra, không nó bắt con mần thịt.

Vài ngày sau trở về núi, chàng trai không ngủ được mới chạy lên sư phụ trình bày:

Sư phụ ơi sao con nhớ con cọp ấy quá!

Trong đời sống có những thứ gặm nhấm thân tâm mình. Con cọp không chỉ là cô thiếu nữ, mà còn có tiền tài, danh vọng, sự nghiệp… Con đường mình muốn đi cũng đều có thể là con cọp khiến mình thất điên bát đảo, mất ăn mất ngủ, thân tâm héo mòn. Hãy cứ tự nhiên, khi duyên tới thì tự nó tới còn khi duyên chưa tới mình làm đủ thứ trò cũng không tới được. Tùy duyên mà làm. Thỉnh thoảng cần sửa lại duyên, vì có những duyên làm cho mình xa rời sự thực tập.

Cúi đầu lạy trước Bửu đài.
Con nguyện từ nay sám hối
Vô mình khi làm khi nói
Khi nghĩ quen thói hung hăng.

Sám hối, mình đừng mặc cảm hay mắc cỡ, hãy tiến thẳng tới thầy hay bạn đồng tu để quỳ xuống:

Này bạn đồng tu ơi, xin anh hãy cho tôi sám hối. Xin hãy lắng nghe tôi, hãy chấp nhận sự sám hối của tôi để tôi có thể thanh tịnh trở lại.

Không như vậy, mình sẽ bị dằn vặt, ăn không ngon ngủ không yên.

Hành động tạo nghiệp của thân, nói tạo khẩu nghiệp, suy nghĩ tạo ý nghiệp. Ý nghiệp sẽ dẫn tới khẩu nghiệp và dẫn tới hành nghiệp hay thân nghiệp. Tác ý mà dẫn tới hành động thì nghiệp được tạo ra rất nặng. Không sám hối, không làm mới, không chấm dứt con đường phạm giới thì nghiệp càng sâu dày hơn. Nghiệp bất thiện trổ ra thì mình trở tay không kịp. Như một người ngủ say và cơn lũ ập tới không kịp thoát thân, nói chi là việc đem theo người thân, của cải tiền bạc.

Sám hối là sám hối ba nghiệp thân, khẩu, ý. Thực tập lạy ở chùa Từ Quang, tôi thường lạy chín lạy. Lạy thứ nhất là con về nương tựa Phật, lạy thứ hai là con về nương tựa Pháp, lạy thứ ba là con về nương tựa Tăng. Lạy thứ tư là con nguyện sám hối sáu căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Lạy thứ năm con nguyện sám hối ba nghiệp thân, miệng, ý. Lạy thứ sáu con nguyện sám hối sáu tâm bất thiện: tham, sân, si, mạn, nghi, kiến. Lạy thứ bảy con xin học theo các hạnh của chư Phật. Lạy thứ tám con xin học theo các hạnh của chư Phật Độc Giác, chư Bồ Tát. Lạy thứ chín là con xin học theo các hạnh của chư vị A La Hán. Có rất nhiều bài để thực tập và mình phải lật đi lật lại những bài đó. Sự thực tập chưa bao giờ đủ và mình phải sám hối liên tục. Ngay cả các vị cao tăng, các vị thầy, hay vua Trần Nhân Tông ngày xưa sám hối tới sáu thời. Ở chùa Từ Quang, sám hối đại chúng thường diễn ra hai tuần một lần. Cho rằng từ trước tới giờ tôi có làm gì sai đâu mà sám hối làm chi là không đúng. Còn mang thân người nghĩa là đang phải trả nghiệp, nên phải tiếp tục sám hối. Mình đâu biết hết được những chuyện đã và đang xảy ra.

Ngày hôm qua tôi thấy một cô gái bị tai nạn xe, trầy trụa khắp người. Nhìn cô rất sợ hãi, thần sắc biến mất hết. Mình không biết chuyện gì sẽ xảy ra, phải nhân cơ hội còn sống đây, đừng có phiền não gì nữa mà hãy dành thì giờ biết thực tập, biết sám hối, biết làm mới.

Thân tâm thường hay lăng xăng
Không biết ăn năn sám hối
Chịu khổ trần lao sớm tối
Cuộc đời cứ rối như tơ.

Lăng xăng là tình trạng trạo cử, giao động, bất an, không yên. Trạo cử là một trong năm triền cái, một trong những chướng ngại khi hành thiền. Sở dĩ mình không hành thiền được hay không giữ được chánh niệm trong đời sống thường ngày là vì mình bị trạo cử chiếm hữu, tâm mình tán loạn hết nghĩ chuyện này tới suy nghĩ chuyện kia, tâm không dừng lại được, đó là nghiệp.

Có một số người tự hào mình là một người bận rộn, xây đắp thương hiệu người bận rộn và không có thì giờ để nghỉ ngơi thư giãn, thực tập thiền, thực tập thảnh thơi. Đó là cái nghiệp khiến họ ôm đồm mọi thứ, chạy chỗ này chạy chỗ kia. Trong người bận rôn có một con cóc. Bắt con cóc bỏ vào cái dĩa thì con cóc không chịu ngồi yên và nhảy ra ngoài. Ngồi thiền thì tâm không ở với thân, mình muốn vượt biên ra khỏi thân thể trong khi thân là đường biên giới, là vòng kim cô bảo hộ. Không để tâm an trú ở thân nên khi phóng tâm đi thì ma nhập vào thân và mình bị phiền não, đây là ma phiền não. Thời đại ngày nay có ma stress. Sở dĩ mình bị căng thẳng cũng vì tâm đi vắng. Đôi khi phải sám hối cho nghiệp lăng xăng.

Môn thể thao săn bắn, lấy việc giết hại động vật làm trò vui nghĩa là phạm giới sát sinh nhưng sau đó không chịu sám hối, cho tới tuổi nào đó bệnh trổ ra mình không biết sao lại bệnh, hồi nào tới giờ mình ăn ở đàng hoàng hiền lành sao chưa già bệnh lại trổ ra. Không có ai hoàn hảo nên phải sám hối liên tục. Sám hối không phải là sạch nghiệp. Sám hối giúp thanh tịnh trở lại để mình có thể sửa đổi làm mới, không còn mặc cảm vì những nghiệp xấu nữa. Sám hối rồi vẫn trả nghiệp như thường. Tuy nhiên khi thành tâm làm mới thì nghiệp thiện trổ ra và nếu nghiệp thiện biểu hiện dày đặc thì nó sẽ lấn át những nghiệp bất thiện khiến nghiệp bất thiện được chuyển hóa đi. Trường hợp nghiệp thiện chưa đủ dày đặc, mình vẫn phải trả nghiệp bất thiện thì việc trả quả sẽ nhẹ đi và nếu có phải trả nặng nề thì mình vẫn có phương pháp giải quyết.

Do không biết ăn năn sám hối nên chịu khổ từ sáng tới chiều. Cả ngày làm việc cực nhọc, buổi tối lại tiếp tục trì triết thân tâm: hờn ghét, ghen tuông, nhớ nhung đủ thứ. Đáng lẽ buổi tối mình dành thời gian thư giãn, tụng kinh, thực tập thiền thì sẽ ích lợi hơn, đằng này mình lại làm cho thân tâm thêm bị dày xéo. Cuộc đời mình khổ quá, do cứ luân hồi trong cái khổ. Luân hồi là luân hồi khổ đau, không phải là luân hồi kiếp sống. Khổ đau mãi cho đến ngày tìm thầy thì thầy đã không còn nữa, nên hãy thực tập để có thể nương tựa chính mình. Mình không nương tựa đối tượng nào cả mà hãy nương tựa chính mình.

Ví dụ mình nói: Con về nương tựa Phật, người đưa đường chỉ lối cho con trong cuộc đời. Đức Phật là người đưa đường chỉ lối, vấn đề là mình phải tự thắp đuốc lên mà đi. Đức Phật, thầy hay bạn đồng tu chỉ là người mớm nhân duyên cho mình và mình phải là người tạo ra nhân duyên. Nếu thầy thực tập thì thầy sẽ có bình an và giải thoát, thầy thực tập không thể giải thoát cho bạn A, bạn B, bạn C được. Liên đới vậy đâu có ai tu nữa, chỉ cần nhờ đức Phật tu giùm rồi tất cả mọi người đều giải thoát, như thế không đúng. Nói tới khổ đau thì phải có hạnh phúc, hạnh phúc cũng là thứ luân hồi vì mình biết đầu tư cho hạnh phúc. Đầu tư cho khổ đau nên mình khổ thôi.

Hồi chiều tôi có nói chuyện với một người, tôi có hỏi:

Hồi nào giờ con có tụng giới hay không?

Anh ấy nói rằng:

Dạ có Thầy, con có tụng giới.

Tôi nói tiếp:

Nếu tụng xong thấy phạm giới nào thì mình thực tập sám hối, mà nếu thấy không có phạm giới nào thì vẫn nên sám hối.

Anh ấy nói lại rằng:

Con thấy hồi nào tới giờ con không có phạm giới, cho nên không cần phải sám hối.

Mình đâu có biết hết được! Tâm khởi lên ái dục là đã có tham dục trong đó. Không có nhận ra rồi bị nó kéo đi là đã có ý nghiệp. Phải thực tập sám hối là vậy. Chấp vào sự trong sạch của mình nên không nhìn ra được nguồn cơn. Đôi khi thấy mình chẳng có vẻ gì là phạm giới cả nhưng vẫn phải sám hối. Không sám hối là cũng tạo nghiệp.

Tam bảo không biết tôn thờ
Hiện tại cứ mơ cứ mộng
Sinh mạng đã không gìn giữ
Tham lam đường dữ đã quen.

Một trong những tội lớn là phỉ báng Tam Bảo. Làm sao biết trong kiếp nào mình đã từng phỉ báng. Với người đã phạm giới này trong kiếp trước, kiếp này sẽ bị ngọng nghịu, nói không ai tin, bị câm, hay suy nghĩ có thể rất hay rất tốt nhưng lại không có khả năng truyền đạt. Học vị tiến sỹ, kiến thức rất cao nhưng không có khả năng truyền đạt, nói không ai hiểu.

Tam Bảo là ngôi cao nhất. Thờ ông bà, tổ tiên mình thường để phía dưới ngôi Tam Bảo. Tổ tiên dù có được tôn thờ cách mấy mà tổ tiên không lo tu thì tổ tiên vẫn bị đọa vào đường ác như thường, cho nên luôn thờ Tam Bảo ở ngôi cao nhất là vì vậy. Kiếp sống này mình may mắn gặp Tam Bảo mà không lo tu thì rất uổng. Đức Phật có dạy rằng: Sinh ra làm người là khó, gặp đời có Phật là khó, gặp đời có Phật mà biết tu là khó, tu mà thành đạo là khó hơn nữa… Dấn thân vào con đường thực tập Tam Bảo, phải biết rằng mình rất may mắn, may mắn hơn tất cả những người khác, hãy tận dụng sự may mắn của mình.

Chúng sinh thường không sống trong hiện tại, bị tương lai lôi kéo, bị thất niệm. Thất niệm là một tâm bất thiện, đã bất thiện thì phải sám hối. Đang ngồi đây mà lo mai mốt đi nghĩa vụ có cực quá không, lăn lê bò trườn lết, ăn uống cơ cực, thức khuya dậy sớm, nhan sắc tán loạn… người miền nam gọi là bị bắt vô bốt. Mình ngồi đó lo, không chú tâm lời thầy giảng, không nghe mẹ nói chuyện, không nghe lời bà nội kể… để tâm rong ruổi và để những bất tịnh thâm nhập. Cho tâm về với thân, tâm thôi mơ mộng. Sống sâu sắc trong hiện tại thì phải hành thiền thông qua hơi thở, là chiếc cầu nối giữa thân và tâm.

Làm tổn hại tới sinh mạng của bản thân, của muôn loài nghĩa là mình đã không bảo vệ sinh mạng của chính mình. Trong khoảng đời nào đó mình đã giết hại sinh mạng con người, loài khác hoặc tàn phá môi trường. Những việc này ảnh hưởng tới mình rất nhiều. Tại sao khi một tên cướp giết một mạng người phải trả giá rất nhiều kiếp, tới hàng triệu. Vì người bị giết mang trong cơ thể hằng hà sa số yếu tố của ba mẹ, ông bà, cho nên khi giết người đó chính là giết hằng hà sa số ba mẹ, ông bà, tổ tiên trong họ. Người này nếu là trụ cột chính trong gia đình thì nghiệp mình gây ra sẽ càng nặng nề hơn nữa. Ví dụ, người bị hại có vợ, mẹ già, ba đứa con nhỏ. Trụ cột mất đi vô hình chung những người thân lâm tới đường cùng. Ba đứa nhỏ khốn khó không được chăm sóc dạy dỗ đàng hoàng có thể lâm vào con đường trộm cướp giết người. Không biết trong quá khứ mình đã giết hại ai rồi nên mình phải gìn giữ gới không sát, tiếp tục sám hối từ vô thủy cho tới hiện tại.

Tính tham lam của mình còn nguyên si, chưa được chuyển hóa. Tham không chỉ là tham dục mà còn tham tu. Tham tu không phải là tu nhiều mà chứng minh cho người kia biết là mình đang tu, chứng minh cho người khác là mình tu giỏi. Rơi vào con đường tăng thượng mạn thì chưa có thể đi tới dòng thứ hai. Bậc thánh thứ hai là Tư đà hàm thì sáu tâm độc phải giảm tới 80%, tham chỉ còn 20% thôi.

Luật nhân quả mắc vào vay trả
Lòng tham lam tính bảy lo ba
Để nuôi thân mưu kia kế nọ
Làm cho người đau đớn than van

Cuộc đời có trả có vay. Khi đọc bài này trong cuốn “Chat” với thế giới bên kia mình biết rằng mình đã đang vay rất nhiều. Khi ngồi đây nói chuyện chia sẻ Phật pháp là đang vay nhà máy điện nên phải trả tiền điện. Mình phải vay cái máy vi tính, vay tài nguyên của đất để làm nên bo mạch. Co thể trả bằng cách siêng năng bảo vệ môi trường. Thân này vay từ ba mẹ, đất mẹ lại tiếp tục nuôi thân này nên mình phải trả lại cho đất mẹ thứ gì đó.

Mọi thứ đều được lấy từ đất mẹ, hình hài này, làn môi ánh mắt nàycũng như thế … Có nhiều cách trả nhưng cách trả hay nhất là sự tu tập. Mình giữ giới, trong đó có giới bảo vệ môi trường. Con nguyện thực tập bảo vệ sinh mạng của con bằng cách không giết hại bản thân, của đồng loại, muôn loài và kể cả môi trường.. Nhân quả không phải là một luật do đức Phật chế ra mà là luật tự nhiên của vũ trụ như khi ăn vào thì phải cho đi ra vậy. Muốn hiểu sâu hơn về nhân quả thì nên đọc cuốn Hạt Mưa Bay Lên, có những điều mới mẻ.

Ví dụ như nhân quả nhãn tiền và dị thục. Nhãn tiền là mình làm xong và phải trả quả liền, còn dị thục thì đời sau mới trả. Có người nói rằng tại sao tôi ở hiền mà không gặp lành là vì đời sống trước không đủ dài để trả nợ xấu nên nợ cũ phải cấn qua đời này. Hay người làm chuyện ác mà chưa bị gì hết vì nghiệp thiện của họ chưa hết, nhưng khi hết rồi thì nghiệp xấu trổ ra không kịp trở tay. Ngay trái đất này cũng bị chi phối bởi luật nhân quả.

Lòng tham lam tính bảy lo ba. Để nuôi thân và do không có ai chỉ dạy nên mình bị kẹt vào tà mạng. Chánh mạng là tôn trọng quyền tư hữu, là giới thứ hai trong năm giới cư sĩ cập nhật. Con nguyện tôn trọng quyền tư hữu bằng cách không trộm cướp, không cưỡng ép, không cậy thế ủy quyền, không tích trữ đầu cơ, không làm giàu bất chính bằng bất công xã hội hay mồ hôi nước mắt của người khác. Sở dĩ mình phạm giới thứ hai bởi vì tham. Bất động sản đóng băng vì tham mà ra. Mình có quyền làm giàu nhưng làm giàu phải giữ giới có nghĩa là phải tôn trọng quyền tư hữu của người khác, giữ được sinh mạng của muôn loài…

Làm giàu bằng cách giết hại sinh vật, bằng cách đi trộm chó rồi bán lại cho đầu lậu chuyên giết chó để xẻ thịt cho quán nhậu, thì đó không phải là chánh mạng. Chánh mạng là làm nghề lành, giúp cho mình tối thiểu giữ cho được năm giới cư sĩ. Tại sao có người vẫn làm giàu chân chính được?

Khi mình làm giàu thì sẽ có một thành phần trong xã hội mất đi một khoảng tài sản nào đó và để có thể duy trì được sự giàu có thì mình phải làm từ thiện. Làm từ thiện không phải khiến cho người khác mang ơn mình mà chỉ là trả lại những thứ mà người khác đã đóng góp cho mình mà thôi. Không có cái gọi là làm từ thiện. Nó chỉ là một tiến trình nhân duyên, trong đó không có ai gọi là bố thí và không có ai là người nhận bố thí cả.

Người tiết hạnh không biết gìn giữ
Mang tiếng đời trụy lạc chơi bời
Lời giả dối vọng ngữ ngoài môi
Lời chia rẽ hai lòng phân biệt

Đây chính là đoạn bắt đầu sám hối năm giới. Tội hiếp dâm là một trong những tội rất nặng vì xâm phạm tiết hạnh người khác. Bên Ấn Độ có vụ án xử hiếp dâm tập thể, bị chung thân nhưng đó là tòa án thân thôi, còn tòa án lương tâm phải trả nhiều kiếp. Cô gái bị nạn kia là người có oan trái với những người xâm hại thì mới bị như vậy. Tuy nhiên những người xâm hại cô lại tiếp tục tạo ra nghiệp mới và chắc chắn trong tương lai lại tiếp tục bị trả nghiệp. Thân của họ có thể bị bầm dập, bị khinh rẻ... Muốn giữ tiết hạnh của người khác và của mình thì phải điều tiết cho được tâm. Cách sám hối hay nhất là đem tâm ra sám.

Mang tiếng đời trụy lạc chơi bời. Mình sám hối nghiệp tà dâm và nghiệp bảo vệ và nuôi dưỡng thân tâm. Có những người uống rượu bia hút chích và sử dụng sản phẩm độc hại. Vừa rồi có cuộc thi uống bia, uống 20 lít trong vòng 5, 6 phút, uống xong thì có người đột tử. Mình làm trò giải trí nhưng phạm giới mà không biết. Uống bia thi, câu cá thể thao… mình không đủ phước báu để thoát khỏi hoàn cảnh đó.

Lời giả dối vọng ngữ ngoài môi. Sám hối giới tôn trọng sự thật.

Lời chia rẽ hai lòng phân biệt là sám hối giới nói lời ái ngữ.

Lạm dụng rượu chất say độc hại

Ham ngủ ăn say sưa đêm ngày

Loạn tâm trí mòn hao thân xác

Lòng hay sân nóng giận không chừng. Mình sám hối giới bảo vệ và nuôi dưỡng thân tâm và tâm sân.

Ham của người mong sanh chiếm đoạt . Sám hối tâm tham.

Tâm si mệ không thông chánh tà. Sám hối tâm si. Câu cá mà mình cho là thể thao giải trí thì đó là tâm si hay ở bên này phóng sinh mà ở bên kia câu cá và mình cầu rằng bên kia cứ phóng sinh để bên này tôi câu tiếp, tâm si đưa mình đi đến những suy nghĩ và hành động như vậy.

Chẳng biết tin phật pháp cao xa
Thật vi diệu bao la trên đời.

Khi ngăn cản người khác đi tu hay lên tiếng chỉ trích Phật Pháp thì mình phải trả nghiệp rất nặng. Có thể sinh ra bị bệnh đao, thân thể không khỏe mạnh, không có trí tuệ sáng suốt, bị bệnh thần kinh… Nếu không đi tu thì đừng ngăn cản hay chỉ trích người khác, mình hãy phát tâm tùy hỷ. Một gia đình có người con đi tu cho dù là tu tại gia hay trong chùa thì gia đình đó có phước rất lớn. Đức vua Tịnh Phạn và hoàng hậu Ma Da tích phước rất lớn mới sinh ra được thái tử Sỹ Đạt Đa tu thành Phật như thế. Trong một gia đình có một đứa con tuyên bố rằng sẽ đi tu suốt đời thì hãy khởi một tâm hoan hỷ vì gia đình đó có phước. Còn gia đình không phước là gia đình không có ai đi tu mà luôn làm bậy. Gia đình có một vị Bồ Tát phát nguyện đi tu, phát nguyện giữ tâm bồ đề cao rộng thì nơi có người phát tâm như thế sẽ có chấn động. Chấn động không phải là động đất, sóng thần, núi lửa mà là năng lượng từ bi và tình thương tỏa ra làm ngây ngất đất trời, chuyển hóa địa ngục, an bình không gian.

Mình đã dày công bao kiếp thực tập để kiếp này tiếp tục gặp Phật pháp, phước duyên rất lớn, vậy thì đừng kiêu căng vì phước này mà hãy tiếp tục đi tiếp để làm cho cội phước mọc lên khỏe mạnh, ra hoa kết trái. Hoa trái của người tu tập là giải thoát ngay trong kiếp hiện tại. Hãy học theo hạnh của đức Phật Dược Sư, Phật nguyện rằng:

Dù cho mặt trời mặt trăng có sập xuống con vẫn nguyện học theo các hạnh Phật.

Phật Thích Ca khi chuẩn bị thiền tọa dưới cội Bồ Đề nguyện rằng:

Nếu con không thành đạo thì quyết chí không đứng lên.

Mình ngồi có chút xíu tê chân không nổi, bứt dứt khó chịu, đói bụng, buồn ngủ, chán nản… Mình coi phim bộ mấy chục tập từ năm này qua năm nọ rồi ngồi khóc với nhân vật trong phim, trong khi niệm Phật ngồi thiền chút xíu thôi là chịu không nổi. Mình có ý niệm ngồi thiền là cực hình, niệm Phật là cực hình, không thấy được hạnh phúc khi ngồi thiền, ngồi niệm Phật. Mình phải tự hào vì đã gặp được Phật pháp và để cho tự hào này không bị ảo thì phải đi vào thực tập.

Và tại sao mình lại phải sám hối? Sám hối để chuyển nghiệp và hứa với lòng từ nay về sau mình không phạm lỗi nữa. Mình đừng nói những câu như “sống để bụng chết mang theo”. Sống đừng để bụng, phải chuyển cho hết những oan trái, nội kết mình đã gây ra. Đừng chết mang theo, mang theo nghiệp để rồi trả tiếp hay sao? Mình nên hóa giải chuyển hóa tất cả cho xong. Xưa tổ Huệ Khả (đệ tử truyền đăng của Sư tổ Bồ Đề Đạt Ma) về cuối đời đã thay đổi y phục, thỉnh thoảng mặc áo đời để cho người đời la mắng. Tổ nói:

Để tôi trả nó xong cho rồi.

Nghĩa là cuộc đời tổ không còn dính mắc gì nữa, trả nghiệp cho xong để giải thoát cho rồi.

Nếu như con cố ý phạm lời
Nếu như con quên lời dạy bảo
Nếu như con xúi kẻ bạo tàn
Nếu như con lòng vui làm ác
Nếu như con lầm lỗi lâu dài
Từ kiếp trước hằng hà sa số
Kiếp hiện tại miệt mài lắm phen.

Một số người tự cho mình quyền phán xét tăng sĩ. Họ nói thì họ chịu tội, ai làm người nấy chịu. Vấn đề không phải người thế nào mà mình thế nào. Mình hay quên vì trí nhớ vô thường. Tại sao Thầy hay nhắc mình đã tụng giới chưa, tụng kinh, ngồi thiền, chánh niệm ăn cơm, gìn giữ thân tâm mình hay không vì mình hay quên. Người ta nói kinh phải tụng, phải lặp đi lặp lại vì hay quên. Ngày xưa Đức Phật chỉ dạy tu tâm dưỡng tính thôi, với chỉ việc này Đức Phật đã thuyết nhiều bài kinh khác nhau để người nhớ nhưng tựu chung lại chỉ có tu tâm dưỡng tính.

Ngày xưa có ông vua kia rất mộ đạo cho nên tựu các nhà sư lại để viết hàng trăm bài kinh, rồi ông không có thì giờ đọc nên nói:

Quý vị trải qua 10 năm để viết sách mà ta không có thì giờ đọc nên hãy tóm tắt lại thành 10 cuốn sách để ta đọc.

Các Thầy lại phải mất 10 năm tiếp để tóm tắt lại sách, sau khi hoàn thành vua nói:

Ta rất muốn đọc nhưng công việc triều chính nhiều quá, các vị hãy tóm tắt lại thành một cuốn thôi.

10 năm sau cuốn cuối hoàn thành, vua đã già yếu nằm bên giường bệnh, vua nói:

Giờ ta không còn sức để đọc cuốn này, giờ các vị hãy tóm tắt cho ta một câu thôi.

Các Thầy trả lời:

Kính bạch hoàng thượng, một câu được tóm tắt từ hàng trăm cuốn sách xuống thành một cuốn sách, rồi từ cuốn này tóm tắt thành một câu như sau…

Vị vua kêu các Thầy đọc lẹ lên vì vua sắp chết rồi. Vị Thầy đại diện liền đọc:

Kính bạch hoàng thượng, câu tóm tắt là Sinh Lão Bệnh Tử!

Đến giây phút cuối cùng mình đâu có thì giờ tu tập, hãy tu tập từ khi còn trẻ và phải chăm chỉ thực tập. Chỉ vài câu kinh thôi mà có khi mình thực tập cả đời vẫn chưa xong.

Nếu như con xúi kẻ bạo tàn. Một số trường hợp mình không làm nhưng lại xui người làm. Ví dụ cô con dâu theo đạo Phật, một hôm mẹ chồng có khách tới chơi liền kêu cô đi bắt con gà làm thịt đãi khách. Cô con dâu nói:

Mẹ làm giùm con, con theo Phật giáo phải giữ giới, con không sát sinh.

Trong trường hợp này mình có nên giết con gà đó không? Để đãi khách mình có nhiều phương pháp, có thể đi chợ mua thịt người ta làm sẵn. Còn việc mình phải tự tay giết thịt chú gà tội nghiệp kia chắc chắn phải trả nghiệp nhưng nếu sám hối và cầu siêu cho con gà và phát khởi tâm:

Con làm việc này là để tránh cho mẹ của con phải chịu nghiệp sát sinh.

Như vậy, nghiệp của mình sẽ giảm đi. Có hai nghiệp ở đây, thiện và bất thiện. Nghiệp bất thiện trong quá khứ cũng khiến mình bị đẩy vào hoàn cảnh giết hại sinh mạng. Thiện là mình có tâm không để mẹ đi vào nghiệp bất thiện. Nói rộng ra, các chiến sĩ đi ra chiến trận phát nguyện bảo vệ đất nước là họ đều mang hai nghiệp tương tự như vậy. Nghiệp bất thiện là giết kẻ thù nên đa phần người lính không siêu thoát, hầu hết là vong linh nên thỉnh thoảng các nhà sư làm trai đàn chẩn tế để siêu cho họ. Nhưng nghiệp thiện của họ được hưởng trong đời sống kế tiếp là sau khi trả hết nghiệp bất thiện thì sinh về cõi trời hay cõi người và những cõi này là những nơi hòa bình thịnh vượng. Các chiến sĩ đã không tiếc cả thân mạng gìn giữ hòa bình cho nhân dân xứ sở.

Nếu như con lòng vui làm ác. Thấy người làm ác mà vui lây thì nghiệp tương đương như chính mình tự tay làm ác. Không có tài vật bố thí cúng dường nhưng thấy người hàng xóm làm việc đó mà vui vẻ hoan hỷ, mừng cho người đó biết làm phước thì bản thân có phước tương tự như người hàng xóm. Cũng vậy, mình không làm ác nhưng thấy người làm ác rồi hùa theo cổ súy thì nghiệp y chang họ. Lê Văn Luyện bị xử 18 năm tù nhưng đừng tùy hỷ việc này. Con xin rải tâm từ đến anh Lê Văn Luyện, cầu nguyện anh có đủ thuận duyên với Phật pháp, biết sám hối tội lỗi và tu tập và cầu cho gia đình bị sát hại được siêu thoát sinh về cõi trên, có đủ thuận duyên tu tập.

Những người được xưng là thánh nhưng lại là sinh về cõi dưới là vì mắc khẩu nghiệp. Họ được cho là đấu tranh bất bạo động và nhiều nhà chính trị noi gương đấu tranh bất bạo động theo, không sử dụng vũ khí nhưng có sử dụng lời nói và trong những lời nói ấy có ác ngữ, chỉ trích, lên án và phê bình tức là có tâm sân và tham trong đó. Là người tu, mình không đi biểu tình, mà nếu biểu tình thì hãy bất bạo động không đập phá, không chửi bới, không mắng nhiếc… Hãy bất bạo động.

Có lỗi lầm thì phải sám hối vì bản thân còn là phàm phu chưa là thánh. Đừng kiêu ngạo rằng từ hồi nào tới giờ mình đâu có phạm lỗi nào đâu. Đâu có chắc! Mình còn mang thân người là biết ngay vẫn còn phạm giới, thân người chưa có giải thoát, vẫn còn ngồi chình ình ở đây trong khi Phật đã dạy cho mình con đường giải thoát cách đây hơn 2500 năm. Trong hơn hai nghìn năm đó mình đã làm gì và ở đâu để bây giờ vẫn còn ngồi đây chưa giải thoát. Mình chưa giúp đất mẹ đỡ tốn cơm, tốn gạo, tốn tài nguyên. Hãy thường xuyên thực tập sám hối.

Kiếp hiện tại miệt mài lắm phen
Vì tà kiến con đường đã quen.

Tà kiến ngược lại với chánh kiến nghĩa là không tin vào Tam Bảo, vô ngã, vô tướng, vô thường mà thay vào đó tin vào bái sám cúng tế, thờ thần lửa, thần nước, không tin vào nhân quả nghiệp báo, không tin vào con đường bát chánh đạo. Mình bị tâm lý đám đông kéo đi. Có trường hợp thực tập không đúng, thậm chí tin rằng giờ tôi phạm tội sau đó sám hối thì hết tội. Niềm tin như vậy là cuồng tín và dĩ nhiên rất tà kiến. Sám hối chỉ là sự kiện nghi thức nhắc mình biết đã từng tạo tội và nhắc nhở mình từ rày về sau không vi phạm và phải thực tập để chuyển hóa tội lỗi.

Phạm đoạn kiến tội tình sâu nặng. Đoạn kiến là tin vào kết thúc cuộc đời, cho rằng cuộc đời này là duy nhất, chết là hết nên ra sức hưởng thụ, ra sức mắng chửi Tam Bảo, không tin nhân quả nghiệp báo, không tin kiếp trước kiếp sau nên rất dễ phạm giới.

Phạm thường kiến tội cũng chất đầy. Đời sống này là vô thường mà cứ cho nó là muôn năm. Dính mắc vào thường kiến nên khi vô thường tới mình khổ vô chừng. Yêu nhau rồi tưởng yêu mãi mãi về sau, điều này đẹp nhưng chỉ có trong chuyện cổ tích. Đã gặp nhau thì phải tan, đã có hạnh phúc thì phải có khổ đau. Đã yêu thì sẽ tới lúc không có yêu nữa. Biết như vậy thì không có khổ gì hết.

Gặp nhau đây rồi chia tay
Hạnh phúc thôi giây phút này.

Lúc còn gặp nhau thì cứ hạnh phúc cứ vui đi, sống sấu sắc trong giây phút đó để khi chia tay không có hờn giận buồn tủi trách móc là tại sao người đó không thương mình nữa, tại sao lại bỏ mình đi, tại sao tình yêu lại vụt bay. Tại vì vô thường thôi! Mà vô thường cũng không phải là chân lý bất di bất dịch, vô thường là một ý niệm để đối trị những niềm tin vào thường. Ban đầu tu mình nói rằng mọi thứ đều vô thường nhưng sau đó mình cũng không kẹt vào vô thường luôn: à vô thường à. Vô thường cũng chính là thường đấy thôi, tại vì cái gì cũng vô thường cho nên là thường, người ta gọi là thường trong vô thường.

Tội con nhiều chồng chất xưa nay, vì ngu dốt không hay không rõ. Sự ngu dốt ở đây là vô minh, mình chồng chất tội lỗi mà không biết.

Con tối tăm khờ dại đã lâu, để hoàn cảnh lôi kéo mịt mờ. Mình thường bị cảnh lôi đi nên sư Chánh Định dạy là đừng nhìn vào người làm cho mình phiền não mà hãy nhìn vào cái tâm phiền não của mình. Không phải là cô kia hay anh kia làm mình phiền não mà do mình thấy ai cũng làm cho mình như vậy. Bởi vậy mới nói tâm an cảnh sẽ an, người buồn cảnh có vui đâu bao giờ. Vấn đề là mình phải quay về thủ hộ tâm ý, nếu không kẹt vào cảnh thì tâm đâu phiền não, nếu tâm lâm vào tình trạng phiền não thì thêm vào đó chút bao dung, chút vị tha, chút chấp nhận, chút không phân biệt thì có sầu vì cảnh đó nữa hay không? Gọi điện cho cô đó mà người ta không trả lời thì mình gọi điện cho Thầy, Thầy lúc nào cũng sẵn sàng bắt máy lên nghe tại vì mình không có gọi cho Thầy thôi. Thầy của mình và các bạn đồng tu cùng thực tập sống sâu sắc trong hiện tại cho nên không có đợi ngày mai, thương là thương liền. Vì thực tập không phân biệt nên thương luôn, thương mãi chứ không phải hôm nay thương nhưng mai hết thương, thương đồng đều hết không phân biệt. Nói là vậy nhưngThầy vẫn còn những phân biệt như phân biệt là ai mà lo tu thì thương nhiều hơn. Thêm một tâm nữa là, mình có rất nhiều học trò mà học trò nào lo tu thì khoái chí, còn học trò nào tối ngày rủ đi xem phim, đi nhậu thì sao thấy chán mấy người học trò đó quá.

Lại có học trò nhắn tin cho biết con mới kí được hợp đồng, mua được ngôi nhà đồ sộ ở Phú Mỹ Hưng và có sân thượng đẹp lắm, con cho Thầy ngồi thiền trên đó … Mấy điều đó không làm cho mình no được. Khi nghe học trò nói có an lạc trong thực tập, chuyển hóa được những đau khổ thì giống như mình không chỉ uống một giọt cam lồ mà là cả một thùng nước cam lồ.

Con tối tăm đã lâu khờ dại
Để hoàn cảnh lôi kéo mịt mờ
Tội con nặng lớn lao không siết
Từ kiếp xưa cho đến kiếp này
Con xin nguyện sám hối từ đây
Cầu Tam Bảo đức dầy độ cho
Con tội xưa dù nhỏ hay to
Con nguyện bỏ không cho sai phạm.

Mục đích tối thượng của sám hối là nhận ra cho được từ kiếp xưa cho đến nay con tội nhỏ to biết bao nhiêu và con nguyện bỏ không cho sai phạm, chấm dứt tạo nhân. Sám hối bằng việc chấm dứt tạo nhân.

Tâm con lành dốc chí dồi trau
Quy y Phật quay về đường chánh
Quy y pháp vượt thoát cơn mê
Quy y Tăng thảnh thơi mọi bề
Mọi việc đời con xin dứt bỏ

Tại sao Thầy lại nhắc mình phải thường xuyên tụng bài Nương Tựa Tam Bảo:

Đệ tử nương tựa Phật, bâc tỉnh thức vẹn toàn, bậc bi trí giác ngộ.
Đệ tử nương tựa Pháp, con đường của chính đạo, vượt thoát mọi tử sinh
Đệ tử nương tựa Tăng, phước điền luôn rộng lớn, chánh niệm tâm bồ đề…

Tụng bài này hoài vì biết bao kiếp mình quên, không quy y Tam Bảo nên làm như vậy để việc quay về nương tựa, lời nhắc nhở ăn sâu vào tiềm thức. Kiếp này chưa có giải thoát thì ở những kiếp sau nhờ những phước thực tập ở kiếp này tạo thuận duyên tiếp tục biểu hiện để mình tu tập nữa.

Mọi việc đời con xin dứt bỏ. Những chuyện đời lăng nhăng bên ngoài để cho đời lo đi, mình lo tu thôi. Thảnh thơi đi giữa dòng đời, đi giữa dòng đời nhưng mà không nhuốm bụi đời, nếu như có nhuốm thì mình về tắm. Thầy có mua xà bông Life Buoy tắm, nhưng tắm cái thân đâu bằng tắm cái tâm cho nên cái tâm lúc nào cũng phải tắm. Tội của mình nhiều quá đâu có xà bông nào có thể tắm sạch. Chỉ có cách thực tập giới, định, tuệ, hay niệm, định, tuệ mới có thể giúp cho mình tắm tâm. Thường xuyên lau chùi tâm, một ngày sáu thời như tiền bối vậy.

Mọi danh lợi buộc ràng không ham. Có ca sĩ xin giải nghệ những sau đó đi hát lại vì nhớ khán giả quá. Giờ mình quyết chí từ nay thôi không nghĩ tới luyến ái, nhưng khi nghe tiếng, nhìn hình mà tâm bấn loạn thì chưa có vững. Lấy thứ mình sợ nhất ra làm đề mục quán chiếu. Mình sợ thứ gì nhất? Ai sợ ma lấy ma ra quán. Ai sợ sắc, ái dục lấy nó ra quán chiếu. Phiền não tức bồ đề, trong cái khó nhất mà mình tu được thì mới giỏi. Tu đâu cho bằng tu nhà, thờ cha kính mẹ mới là đi tu. Mình cho rằng ba mẹ làm khó dễ mình thì hãy ngồi ngay chính giữa cha mẹ mà tu. Vô chùa ai cũng tu, môi trường rất thuận lợi mà đôi khi có một số chùa giờ cũng là cái chợ rồi. Cho nên hãy xây cho mình ngôi chùa ở nhà, xây thất trong phòng của mình.

Bước chân đưa con về cõi Tịnh Độ, mỗi bước chân nở hoa sen. Mình đang hướng tới sự tự lực, nếu như mình nhờ đức Phật A Di Đà tiếp dẫn thì hơi làm biếng, mình có khả năng tự tiếp dẫn vì mình có Phật tính, có tự tính A Di Đà.

Tịnh độ là lòng trong sạch
Di Đà là tính sáng soi
Tâm này là tâm thanh tịnh
Cực lạc bây giờ ở đây.

Cực lạc có mặt ở đây, lòng lặng tâm an đều biết, tỉnh thức tha thiết tìm về. Tâm này là tâm Phật, tâm Phật chính là tâm này. Hoa sen nở tự vườn tâm. Ai cũng xô tới Phật A Di Đà nhờ tiếp dẫn, tại sao mình bắt đức Phật A Di Đà làm nhiều chuyện quá vậy, không cho Đức Phật nghỉ ngơi. Mình phải giúp đỡ người để đức Phật có thì giờ hơn bằng cách tự thực tập để tự tiếp dẫn mình, nhờ đó Đức Di Đà có thì giờ dành cho chúng sinh khác, đó là cách báo hiếu cho đức Di Đà. Khi mình niệm A Di Đà Tứ Cứu Kệ là mình niệm mười phương chư Phật mà bất kì Phật nào cũng có công năng tiếp dẫn và A Di Đà là tự tính của mình.

Là người tu con nguyện giữ hạnh. Có mười hạnh lành mà mình hãy giữ, thực chất mười hạnh này chính là 5 giới.

Thoát hồng trần độ lấy bản thân, giúp quyến thuộc người người bớt khổ. Muốn độ người khác trước hết phải độ mình, nếu chưa tự độ thì chưa độ tha được. Muốn độ người khác thì phải lo tu, tu giải thoát thì hãy đi độ người khác. Mình không nói gì hết, chỉ khi người nào đó tới ngỏ ý tìm hiểu phương pháp thực tập và chịu thực tập với mình thì lúc đó mình mới nên hướng dẫn thực tập. Hãy im lặng khi cần thiết. Giờ người ta chấp vào pháp môn, chấp vào tướng, chấp vào chùa … nhiều lắm, không hỏi mà mình tự diễn thuyết sẽ có người phỉ báng, mình tu tập thì không sợ bị tội nhưng người mang tội phỉ báng thì tội nghiệp cho họ lắm.

Trong gia đình cũng vậy, đủ thuận duyên thì chia sẻ cho ba cho mẹ nếu ba mẹ chịu lắng nghe. Thực tập phải có hạnh phúc, nếu thực tập mà khổ đau thì có ai dám tới với mình đâu. Muốn rải tâm từ thì mình phải có tâm từ, nếu không có thì sao mình rải. Khi rải thì phải rải đồng đều cho tất cả chúng sinh. Bên Nam tông sau khi thuyết pháp xong hay đọc câu: Nguyện đem công đức này hồi hướng tới các chúng sinh đồng đều nhau cả thảy. Mình cũng rải tâm từ nhưng chỉ rải cho đối tượng nào đó, không rải đồng đều tới hết chúng sinh. Rải tâm từ trước hết nên rải cho mình trước, sau đó tới những người thương xung quanh, tới những người mình chưa thương được, rồi tới những người mình bực quá, thực tập cho tới khi thương được họ luôn. Có người không thích nước Trung Quốc, họ thù Trung Quốc dữ lắm vì 1100 năm đô hộ (tôi thêm 100 năm nữa), họ nên thực tập rải tâm từ cho nước Trung Quốc để thương được nước Trung Quốc luôn.

Cũng từ đây con xin hồi hướng
Các chúng sinh ba giới bốn loài
Trong mười phương tổ tiên quyến thuộc
Tất cả đều thọ hưởng lãnh chung
Thoát nạn tai hết vòng tôi lỗi.

Đây cũng là một cách hồi hướng, rải tâm từ. Khi thực tập sám hối là mình có phước, rải phước đi là có công đức. Rải tới chúng sinh các cõi, tất cả các chúng sinh đều hưởng cả, hưởng thêm sự bình an. Vị Bồ Tát luôn mong cho mọi chúng sinh bình an, đó mới là chánh tư duy, còn mình mong người thân mình bình an, còn kẻ thù bất an là tà tư duy.

Rải tâm từ phải rải đi trong không gian thênh thang, đừng để tâm bị chặn lại bởi điều gì. Rải sức khỏe, năng lượng bình an, tâm bi, tâm hỷ, tâm xả, rải chánh niệm, năng lượng giải thoát … rất là hay. Hay trước nhất là với mình, mình thấy hỷ lạc tràn ngập trong tâm và khi có hỷ lạc mình lại rải tiếp. Có bài:

Xin rải tâm từ đến người, nguyện cho người có nhiều yêu thương.
Xin rải tâm bi đến người, nguyện cho người không còn đau khổ
Xin rải tâm hỷ đến người, nguyện cho người hạnh phúc mãi mãi
Xin rải tâm xả đến người, nguyện cho người luôn tĩnh lặng bình an.

Nếu người đang yêu thương, nguyện yêu thương được dài lâu
Nếu người đang đau khổ, nguyện đau khổ tan nát như vi trần
Nếu người đang hạnh phúc, nguyện cho hạnh phúc thật chánh chân
Nếu người đang tĩnh lặng, nguyện tĩnh lặng trên bến bờ giải thoát.

Tĩnh lặng trên bến bờ giải thoát, đừng tĩnh lặng nơi luyến ái. Có người nói ở bên em anh cảm thấy bình yên, nhưng đâu biết đó là nguyên một cục oan trái. Vài năm sau không thấy yêu thương yên bình nữa, chỉ thấy trách nhiệm với nghĩa vụ thôi, lo lắng không biết người ta còn yêu mình không, chung thủy với mình không, con cái không biết lớn lên có hiếu thảo không? … Mình hạnh phúc với cái lo như vậy mà không biết đó là khổ. Xem chương trình ca nhạc “Thay Lời Muốn Nói” trong đó đầy tình cảm luyến ái nhưng nhiều người vẫn đón chờ xem và thỏa mãn trong những tình cảm như vậy. Người tìm tình cảm thế gian, thỏa mãn sự cô đơn, người làm phim, làm thơ, viết truyện để thỏa mãn thú cô đơn.

Anh thay đổi hay em thay đổi
Trong dòng đời tấp nập ngược xuôi
Trong phút chốc bỗng tìm thấy nụ cười
Trên đôi tay một tình thương tươi mới

Trên đôi tay một tình thương tươi mới tức là có em bé, có đứa con đầu lòng.

Ta cho rằng tình yêu đẹp biết bao
Ta kiếm tìm trong muôn ngàn sóng gió
Thân tâm này cứ rày đây mai đó
Trong khốn khó ta cứ mãi nợ nhau.

Thân tâm này cứ rày đây mai đó không có nghĩa là mình đi chỗ này chỗ kia, mình có thể ngồi một chỗ nhưng tâm nhảy chỗ này chỗ kia, lo lắng ghê gớm. Nếu nghe chương trình tư vấn của bà Lê Thị Mai trên đài phát thanh Bình Dương sẽ thấy người ta khổ về tình cảm gia đình kinh khủng, cho nên mình hãy hồi hướng cho những khổ đau để đừng có khổ đau nữa. Khổ là sẽ đau, không đánh mà đau, đau ở trong lòng. Mình phải chịu cái khổ đó thôi, không ai chịu giùm cho được. Ví dụ anh A đó khổ, Thầy thấy tội nghiệp anh quá muốn anh đưa cái khổ đó thầy đau giùm cho, nhưng anh không đưa cái khổ đó được. Cái khổ ai người ấy chịu, cho nên để không phải chịu cái đau của cái khổ thì phải tìm ra cái nguyên nhân của nó và khi mình biết nguyên nhân đó rồi thì đừng tạo ra nhân như vậy nữa.

Có những cái khổ làm cho thêm chồng chất. Đức Phật kể câu chuyện có người bị tên bắn trúng rất đau, sau đó lại bị một mũi tên thứ hai bắn vào đúng vết thương nữa thì đau đớn liền tăng lên, rồi mũi tên thứ ba tiếp theo bắn tới lại cắm tiếp vào thì cơn đau tăng lên gấp nhiều lần. Khổ đau có thể nhỏ xíu thôi nhưng mình chế mắm chế muối vô làm đau thêm, mình vẽ bằng những cái tưởng làm cho khổ đau lớn hơn. Mình tự làm mình khổ chứ không ai làm mình khổ. Ví dụ nếu người nào đó nói xấu mình, mình cho rằng người đó nói xấu mình thì tự nhiên mình khổ, còn mình cho rằng người đó hát cải lương thì sẽ khác. Khổ đau hay hạnh phúc là do cách nhìn nhận vấn đề. Xin cho những khổ đau tan nát như vi trần.

Thoát nạn tai hết vòng tội lỗi. Có nghĩa là mình giúp người sám hối, sám hối cho mình rồi còn sám hối cho ba giới bốn loài và cầu nguyện cho tất cả quý vị thoát nạn tai hết vòng tội lỗi.

Nguyện tăng chúng đạt thành thánh quả
Nguyện Phật Pháp thịnh hành thế gian.

Mình chia sẻ phước sám hối tới Tam Bảo để Tam Bảo tiếp tục duy trì trên thế gian. Ngồi nói rằng thời này là thời mạt pháp mà không nghĩ mình là một trong những nguyên nhân làm mạt pháp tăng dần lên. Nếu lo tu thì mạt pháp đâu có, không lo tu thì mạt pháp biểu hiện, biểu hiện ngay chính trong mình, mạt Phật, mạt Pháp, mạt Tăng. Mình có ba tự tính Phật Pháp Tăng, muốn cho Phật tính, Pháp Tính, Tăng tính thịnh lên thì phải lo tu nếu không tu thì làm cho Tam Bảo mạt. Cho nên đừng đổ thừa tăng thân này, pháp môn này, pháp môn kia mà phải xem lại bản thân có tiếp tay cho việc Tam Bảo mạt không. Để cho Tam Bảo hưng thịnh thì phải lo tu, mà tu không phải là viết bài cho giỏi, làm thơ thật hay, không phải đi thiền thật đẹp, ngồi thiền thật lâu, tụng kinh rất vi diệu… tất cả chỉ là phương tiện, vấn đề là phẩm chất tu học.

Mình có niệm giới đầy đủ và có giữ giới trọn vẹn hay không? Tập thiền phát triển định có trọn vẹn hay không? Tuệ giác có phát triển trọn vẹn không? Thực sự có an lạc hạnh phúc trong giây phút hiện tại hay không? Khi làm được như vậy thì mình thực sự biết cúng dường chư Phật. Phật dạy:

Không phải quý vị mang hoa Mạn Sà La, Mạn Thù La, Sa La rải xuống là cúng dường cho ta. Này Thầy A Lan Đa nếu như các vị có niệm, định, tuệ, tri kiến và tri kiến giải thoát thì quý vị đang cúng dường cho Như Lai và không có vật phẩm nào cúng dường cao quý hơn. Nếu quý vị mang vật phẩm có giới, có định, có tuệ tới cúng dường thì đó là cúng dường cao thượng nhất.

Cúng dường cả một địa cầu, trái đất, cung điện, một cái chùa, một cái thất, một cái xe… không phải là cúng dường cao thượng. Tu là đang hoằng pháp, tu là cúng dường cao thượng. Mình hãy đem tâm tu mà cúng dường chư Phật. Muốn trả hiếu cho Thầy không phải là giặt giũ, nấu cơm, quét nhà, lau dọn hay chở Thầy đi… những việc đó là phần rất nhỏ, điều chính là đem tâm tu trả hiếu, đem giới định tuệ để trả hiếu. Chừng nào có tâm trong sáng thì mình là đệ tử có hiếu, đứa con có hiếu của gia đình vì đã chuyển hóa được bao nhiêu khổ đau của Thầy, của ba mẹ, của ông bà, của tổ tiên trong mình. Không lo tu gì hết thì Thầy có nói mỏi cả miệng cũng không để làm gì, mình lo những chuyện ngoài đời, bàn chuyện danh lợi, yêu đương ngang trái, hơn thua, phiền não, dấn thân vào những vùng nguy hiểm, rồi thất niệm thì tội nghiệp Thầy. Vì thế mà phải thực tập. Hãy lười biếng trong việc hưởng thụ và hãy siêng năng trong việc thực tập. Không có con đường nào đẹp bằng con đường tu cả. Con đường tình yêu nam nữ sẽ dẫn tới khổ đau, tình yêu càng đậm sâu thì khổ đau cũng đậm sâu y chang như vậy.

Một điều nữa, mình đi tu mình không cần làm Đại Đức, Hòa Thượng, Thượng Tọa mà thứ mình cần là an lạc, thảnh thơi, trong sáng, dễ thương, niệm, định, tuệ. Khi ai nhắc tới mình người ta thấy dễ chịu là mình tu đúng còn nếu họ nhắc tới mình mà nổi sân lên thì mình phải xem lại.

Cuối cùng, hãy chấm dứt việc phán xét tăng chúng, pháp môn, tôn giáo. Điều gì phù hợp với sự thực tập đem lại an lành hạnh phúc hiện tại thì thực tập, còn tùy theo căn cơ của mỗi người. Tu cần có sự cố gắng, không tu sơ sơ, không tu cho có.

Thứ Bảy, 20 tháng 9, 2014

Bảo toàn hạt giống trí tuệ quý báu

Bảo toàn hạt giống trí tuệ quý báu
Giảng vào ngày 25-11-2013

Con nguyện thực tập bảo vệ và nuôi dưỡng thân tâm bằng cách không sử dụng rượu bia, các chất say, các chất ma tuý và những sản phẩm độc hại.

Để bảo toàn hạt giống trí tuệ quý báu, ngăn ngừa những nguyên nhân sinh ra tội lỗi và không làm mất tự chủ hay rơi vào tình trạng ốm đau của thân tâm, con chỉ sử dụng các thức ăn thức uống lành mạnh có thể đem lại sự an lạc và thanh tịnh cho thân tâm con.

Con biết thực tập giới này giúp cho gia đình yên vui, thân thể kiện khương, trí tuệ phát triển và xã hội hài hòa, cho nên bây giờ và về sau con không bao giờ uống các loại rượu bia, không hút các loại thuốc lá, không sử dụng các chất ma tuý, không ăn uống các sản phẩm có độc tố, và không tiêu thụ các sản phẩm độc hại chứa đựng bạo động, khủng bố, cuồng tín, sợ hãi, thèm khát và hận thù.

Các chất say có nghĩa là những sản phẩm khiến mình say sưa trụy lạc như các chất kích thích, kích dục, ma túy, làm thân tâm cuồng loạn. Ma túy cần phải đưa thêm vào giới luật, kể cả thuốc lá. Những sản phẩm độc hại là những sản phẩm được tiêu thụ với tâm thất niệm. Khi còn nhỏ mình được dạy phải học ăn học nói. Học như vậy chưa đủ, chỉ có căn lưỡi thôi, mình phải học ý thức sự xúc chạm, học suy nghĩ, học nhìn nhận, học đi đứng…. Nói chung học cách sử dụng thức ăn lành mạnh cho sáu căn.

Thức ăn cho căn mắt là hình sắc, là hình ảnh, là cái được nhìn thấy. Có những sản phẩm bây giờ chứa đựng những thèm khát, sân hận. Mình cần có đôi mắt chánh niệm, không tìm kiếm những hình ảnh tạo sự thèm khát. Thực tập vững vàng thì không còn chạy theo hay xua đuổi bất kỳ hình sắc nào, dù đó là hình sắc đẹp hay hình sắc không đẹp. Xem những bộ phim tà dâm hay bạo lực có thể dẫn tới hành động tà dâm hay bạo lực vì nó làm khơi gợi những hạt giống bất thiện. Đừng cho phép mình đi vào nơi chứa đầy sự thèm khát như vậy.

Âm thanh hay thanh thực, thức ăn cho đôi tai. Nhiều âm thanh gây ra sự thèm khát, sợ hãi, ủy mị, ồn ào, đau thương không đáng. Cuộc đời có quá nhiều đau thương, tại sao lại tìm kiếm thêm sự đau thương? Chìm đắm trong thú đau thương như nghe những bản nhạc ủy mỵ, những âm thanh vồn vã rồn rập và bùng nổ theo âm thanh đó. Chạy theo âm thanh thu hút, ban giải thưởng cho hòa âm phối khí được xem như một sự sáng tạo. Những âm thanh ấy đã tưới tẩm tâm hồn còn non nớt những buồn chán, mệt mỏi, phiền muộn. Ba mẹ ban tặng cho ta một đôi tai khỏe mạnh, nên hãy sử dụng chúng để lắng nghe những âm thanh vi diệu của sự sống, thực tập chánh niệm trong khi nghe. Sử dụng đôi tai để nghe pháp thoại, nghe kinh, nghe lời tốt đẹp và kham nhẫn với những lời chưa được tốt đẹp. Lúc này mình có một đôi tai tốt hơn.

Mình được ông bà, cha mẹ, tổ tiên, chư Phật, chư Bồ Tát trao truyền những hạt giống trí tuệ quý báu. Nếu biết cách gìn giữ thì hạt giống trí tuệ sẽ nảy mầm và ngày một phát triển. Mình tiếp tục là thế hệ trao truyền trở lại cho con cháu những hạt giống trí tuệ quý báu đó. Đứa con có hiếu là đứa con có thể gìn giữ được thân tâm. Thân tâm an lạc thì ông bà, tổ tiên trong mình mới an lạc và sự an lạc đó có thể được rải cho người khác. Nếu đem tâm buồn bã, phiền não mà rải đi thì tổ tiên cũng bị ảnh hưởng bởi sự phiền não đó. Không có bình an đã là bất hiếu rồi, nói chi là hành động gây ra sự bất an.

Cách tốt nhất để không hành động tội lỗi là ngăn ngừa những nguyên nhân có thể sinh ra tội lỗi. Sử dụng rượu bia và ma túy quá độ có thể gây tê liệt thần kinh, suy nghĩ và hành động không làm chủ được, nên các giới khác bị phạm như sát sinh hay tà dâm. Sử dụng ma túy mà dẫn tới trộm cướp.

Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Những sản phẩm mà khi sử dụng mình dễ bị ốm đau, bị bệnh nên đừng có sử dụng chúng, đừng cho chúng trở thành nội kết. Muốn vậy phải thực tập giới: Con chỉ sử dụng các thức ăn thức uống lành mạnh có thể đem lại sự an lạc thanh tịnh trong thân tâm con. Mình ăn chay nhưng cũng phải biết ăn cho đúng cách vì bây giờ trong những sản phẩm chay có những độc tố có thể gây bệnh. Tránh ăn đồ chay giả mặn vì có thể chứa hóa chất làm hấp dẫn người ăn. Nên lựa chọn sản phẩm chay thuần túy không thuốc trừ sâu, không thuốc tăng trưởng. Ăn chay không khéo léo linh hoạt thì vẫn bệnh như thường. Ăn chay không quân bình âm dương nên tính tình thay đổi, ăn đồ âm quá nhiều có thể gây bệnh, tính tình thay đổi, trở nên nguy hiểm. Hitler ăn chay nhưng lại rất cuồng sát. Ăn đồ dương quá nhiều cũng làm bệnh tật phát sinh. Võ Tắc Thiên ăn đồ dương nhiều mà trở nên cuồng dâm. Giảm thiểu ăn thịt cho đến khi không cần phải ăn thịt nữa. Ăn chay để nuôi dưỡng lòng từ bi, bảo tồn sự sống của các loài sinh vật. Thử đi vào những lò sát sinh, mình sẽ thấy động vật kêu than như thế nào.

Vào lò sát sinh nhìn tận mắt cảnh giết mổ, mình không dám nuôi con gì để giết thịt nữa. Sở dĩ mình giết thịt loài vật vì chúng không có phương tiện phương cách bảo vệ mình và mình có nhu cầu ăn thịt cao. Nếu như chúng biết nói, có quyền lên tiếng thì loài vật có thể xuống đường để biểu tình, đòi hỏi quyền được sống, thành lập những cơ quan động vật để đưa ra những bản nghị quyết thể hiện quyền được sống. Mình phải hiểu tại sao mình cứ bệnh tật? Vì mình phải trả nghiệp ăn mặn.

Những hành động bất thiện do rượu bia gây ra khiến gia đình tan nát. Chồng say sưa đánh đập vợ con, gây ra tai họa thương tật, thậm chí chết chóc. Các em bé nheo nhóc bơ vơ, người đầu ấp tay gối đau đớn… tất cả do rượu bia. Muốn bảo vệ bản thân và hạnh phúc gia đình thì mình học cách tiêu thụ thông minh và lành mạnh.

Thân thể muốn được kiện khương khỏe mạnh thì tránh xa rượu bia, ma túy. Câu khẩu hiệu với ma túy là “không thử dù chỉ một lần”. Chỉ cần một lần thôi là có thể nghiện ngay lập tức, thân thể hao mòn ngay lập tức. Ở bên Nga cách đây không lâu còn có loại ma túy ăn thịt người. Khi sử dụng loại ma túy này nó ăn mòn dần cơ thể, ăn vào trong xương. Người sử dụng rất đê mê nhưng khi thuốc tan rồi thì mình mới biết đau đớn.

Nhiều đứa trẻ được sinh ra bị sứt môi hay dị tật bẩm sinh là do vợ hay chồng có bệnh. Chất độc của rượu đi vào đứa con, và đứa trẻ bị ảnh hưởng. Bảo vệ thế hệ tiếp nối là phải bảo vệ chính mình, tránh xa thức ăn thức uống không lành mạnh. Mình là cái mình ăn, là cái mình uống, cái mình tiêu thụ, cái mình suy nghĩ. Một số thầy trong chùa bị bệnh tiểu đường vì các vị ấy ăn nhiều loại rau củ và đồ ngọt có chứa nhiều đường. Ví dụ như củ dền, theo các nhà khoa học nghiên cứu, có hàm lượng đường rất cao, không tốt cho sức khỏe người bị tiểu đường. Nước mía cũng vậy, dù ngọt mát nhưng đây là chất âm, dùng nhiều có thể trúng độc, đồng thời lượng đường trong thứ nước này rất nhiều.

Rượu bia không nên uống dù chỉ một hớp. Bạch Tuyết chỉ cắn một miếng táo đã trúng độc thì rượu bia cũng vậy. Miếng táo của nàng Bạch Tuyết được mời rất hấp dẫn nhưng chứa trong đó là thuốc độc, rượu bia cũng vậy. Có người hỏi tôi rằng: Sao thầy không uống rượu bia đi vì thứ này cũng làm từ lúa mạch, lúa nếp thôi, đó là đồ chay mà.

Khi con ma men khiến người say xỉn rồi thì gì cũng ngụy biện được. Người say xỉn gọi là ma men chứ không ai gọi là thánh men hay bồ tát men, vậy thì tại sao mình không suy nghĩ rằng mình có thể sử dụng gạo nếp hay lúa mạch đó đi cứu đói cho người khác. Để làm ra một lượng rượu bia nhất định thì tốn khá nhiều lượng ngũ cốc.

Cũng không nên hút các loại thuốc lá. Trên vỏ bao người ta cảnh cáo hút thuốc có thể gây ung thư phổi. Mình không đủ dũng cảm để cưỡng lại đê mê trên đầu môi hay đầu lưỡi. Có câu thế này:

“Nhớ ai như nhớ thuốc lào
Đã chôn điếu xuống lại đào điếu lên”

Mình không dứt ra được nên đã chôn xuống thì lại đào lên.

Sản phẩm được tiêu thụ không đơn thuần là đồ ăn, đồ uống mà cả những sản phẩm tiêu thụ qua sáu căn. Ví dụ mình không nên đọc sách báo đời có những hình ảnh bạo động, kích dục. Không nên vào trang web chứa hình ảnh như vậy. Có bài kệ sử dụng máy vi tính như sau:

Truy cập Internet
Vào thế giới bao la
Tâm phải nhìn cho ra
Đâu là bạn là thù.

Tại sao mình không vào sachminhthanh.wordpress.com mà mình lại vào những trang khác. Không phải trả chi phí nào, lại có tác dụng nuôi dưỡng, cho mình đôi mắt sáng sủa, nụ cười hàm tiếu, thân tâm được thanh lọc, vậy mà mình không chịu vào, điều gì đã sai sử mình? Đừng xem, đừng đọc những thứ để nhọc nhằn thân tâm, thèm khát, sợ hãi, khủng bố, cuồng tín… để rồi ra đời mình nhìn ai cũng đầy sợ hãi, khủng bố, tiêu cực, cuồng tín, thèm khát, hận thù. Sự ngây thơ trong trắng dễ thương từ 3 tuổi hay 5 tuổi của mình đã tan biến. Để giữ sự ngây thơ trong trắng ấy thì mình phải thực tập bảo vệ và nuôi dưỡng thân tâm.

Giới không phải trói mình vào ngục tù mà là những điều kiện bảo vệ tự do trên vạn nẻo đường. Dính mắc vào điều gì đó, mình bị thứ đó sai sử, không còn tự do. Nói giữ giới nhiều quá thì đâu còn tự do nữa là không đúng. Giữ giới chính là giữ sự tự do và phẩm chất của sự tự do có thênh thang hay không là phụ thuộc vào phẩm chất giữ giới của mình có miên mật và chánh niệm hay không. Giới là bức tường lửa để ngăn ngừa những nguyên nhân sinh ra tội lỗi. Để chặn trang web nào đó người ta sử dụng những tưởng lửa, thì giới cũng vậy, như bức tường lửa ngăn chặn những hiểm nguy. Hay là vòng tròn của Tôn Ngộ Không được vẽ ra để yêu quái không tấn công thầy Tam Tạng. Ngồi trong cái vòng đó thì yêu quái bật ra hết không thể bắt thầy. Nhưng nhiều khi thầy Tam Tạm không chịu ngồi yên, chạy ra ngoài vòng tròn đó và bị yêu ma bắt đi.

Mình nên vẽ cho mình cái vòng bảo vệ, đó là cái vòng năm giới. Nếu không giữ giới thì đừng nói gì tới tu thiền, bởi vì Tam Học mà đức Phật dạy là Giới Định Tuệ. Muốn phát triển định thì phải thực tập thiền. Muốn tập thiền thì phải giữ giới. Người học Phật đầu tiên là phải thọ Tam Quy Ngũ Giới. Giới phải được cập nhật liên tục vì ngày nay có những sản phẩm độc hại ngày càng mới mẻ và tinh vi. Ví dụ ngày trước có giới không cho sử dụng điện thoại di động mà không có người thứ hai nghe thấy hay nhìn thấy, nhưng giờ có thêm Ipad, người dùng Ipad cãi rằng mình đâu có sử dụng di động, chỉ có dùng Ipad thôi. Giới cần được làm mới. Có thể đổi rằng: không được phép sử dụng phương tiện có thể kết nối mạng mà không có người thứ hai hoặc bạn đồng tu nhìn thấy. Điều này không phải làm mất tự do mà là để bảo hộ cho mình khi mình đi trong một thiền thân hay tăng thân mà mọi thứ đều là của chung hết không có gì riêng tư. Bạn đồng tu sẵn sàng chia sẻ sự thực tập cho mình mà mình lại giấu thông tin đi thì làm sao người ta giúp mình được. Đi vào một cộng đồng tu tập, mình hãy chia sẻ với nhau, đừng mắc cỡ ngại ngùng vì nhờ thông tin đó mà bạn đồng tu mới giúp mình đi đúng đường, còn nếu che giấu hay nói không rõ ràng, mình không được giúp đỡ đầy đủ. Người ta nói rằng: Ăn cơm có canh tu hành có bạn. Chính người bạn đồng tu giúp mình giữ giới. Một mình mình giữ giới không đủ mà phải có người khác giúp mình. Mình phải cảm ơn lắm những người nhắc mình giữ giới.

Giữ giới là biết quản trị rủi ro. Những rủi ro chủ yếu đều là do phạm giới mà ra. Để quản trị rủi ro, không còn cách nào khác là thực tập giữ giới. Không giữ giới mà hành thiền thì có thể rơi vào tà thiền. Làm sao thiền được trong thời điểm mình không giữ giới vì tâm tán loạn. Hoặc nếu như mình phạm giới xong rồi mình ngồi thiền thì trong lúc ngồi tâm mình đầy những tư tưởng sợ hãi, tội lỗi, mặc cảm. Lúc đó chỉ ngồi để niệm những tâm hành sám hối, niệm sở hữu tàm, sở hữu quý mà thôi chứ không có thiền bài bản được. Thường xuyên niệm giới và giữ giới miên mật. Có giới rồi mới tính tới những chuyện khác.

Thứ Sáu, 19 tháng 9, 2014

Sự thật dâng tặng niềm vui

Sự thật dâng tặng niềm vui
Giảng vào ngày 24 -11 - 2013

Con nguyện thực tập nói lời sự thật để dâng tặng niềm vui và hạnh phúc đến cho người bằng cách không nói dối, nói lời hai chiều, thêu dệt và không nói lời ác ngữ.

Tôn trọng sự thật là nuôi dưỡng tình thương, bảo tồn sự trung tín trong xã hội, và xây dựng niềm tin giữa người với người.

Con nguyện không lên án hay phê bình những điều con chưa biết rõ, những điều có thể gây chia rẽ hận thù và những điều tạo nên sự bất hòa trong đoàn thể tu học, cộng đồng dân chúng, hòa giải dân tộc , an ninh khu vực và hòa bình thế giới.

Có một số trường hợp nói dối để cứu người. Một người lính bị thương đi vào chùa, lúc này vị thầy đang đứng tưới cây. Thấy người bị thương vị thầy liền dìu vào trong để giúp trị thương. Lúc sau có toán người lùng sục người lính bị thương kia chạy vào. Vị thầy đoán họ tìm người lính bị thương liền không tưới cây nữa mà ngồi xuống thiền. Những người kia hỏi:

Nãy giờ ông có thấy một tên lính nào bị thương chạy vô đây không?

Để tránh việc nói dối, vị thầy trả lời:

Kể từ khi tôi ngồi xuống đây tôi không thấy có ai đi vô hết.

Trong thân tâm, vị xuất gia này đã có một suy nghĩ là phải nói khác đi nhưng để tránh nghiệp nói dối, thầy liền ngồi xuống và cách nói tránh đi. Nhìn vi tế thì vẫn có nói dối bằng tâm, tuy nhiên sự nói dối nàiy chấp nhận được vì vị thầy muốn che chở cứu giúp tính mạng người lính bị thương kia.

Có lời nói dối nhằm đề cao mình lên, hòng làm người khác tôn trọng mình. Mình thêm vào làm cho bản thân có vẻ giỏi, có vẻ dễ thương hơn trong mắt người khác. Khi sự thật được hiển bày, mọi người sẽ không còn tôn trọng mình nữa và mình sẽ khổ lắm. Trước đây người dành sự ưu ái niềm tin với mình mà giờ niềm tin ấy sụp đổ, người khổ và mình cũng khổ.

Nói sự thật để dâng tặng niềm vui tới người. Tuy nhiên có những điều mình cũng không nên nói thật, nói thẳng ra để giúp người kia không có khổ quá. Đó là trường hợp khác. Như khi mình ở xa, bị bệnh, mẹ hỏi thăm mình có khỏe không nhưng mình nói không sao, mình vẫn khỏe để mẹ an tâm về mình. Mình nói dối trong trường hợp này nhưng không có tác hại gì cả. Ngược lại lời nói dối để lường gạt người khác thì tội rất nặng. Tái sinh lại có thể bị câm, bị ngọng hoặc bị người nói dối lại. Tại sao người cứ nói dối mình, bởi vì mình đã từng nói dối người ta. Mình bị nhúng chàm, cho nên kiếp này mình phải rửa sạch vết chàm đó tức là phải nghe người nói dối. Nếu muốn không nghe những lời nói dối nữa thì phải thực tập nói sự thật ngay bây giờ.

Không nói lời thêu dệt nghĩa là không thêm bớt câu chuyện cho hấp dẫn. Có câu, Có sao nói vậy người ơi, hoặc nếu không nhớ hết thì mình phải nắm được cái sườn câu chuyện. Thêm gia vị như nền nhạc, thêu dệt tạo hiệu ứng hấp dẫn, làm xa rời sự thật, bịa đặt thêm câu chuyện thì không nên.

Không nói lời hai chiều có nghĩa là bên này nói đúng, bên kia nói sai, có tính ba phải, hùa theo người, không nói lời sự thật được, và vì thế sự thật có thể bị xa rời.

Tôn trọng sự thật ở đây nói đúng theo chân lý, đúng theo tinh thần Phật giáo, nói đúng theo vô thường, vô ngã, vô tướng, vô tác, nhân quả, duyên sinh, không hùa theo tà kiến, không hùa theo đám đông. Thấy đám đông đi theo một hướng nào đó, mình bị cuốn theo trong khi chưa chắc hướng đi đó là đúng. Chẳng hạn, cuộc đời vô thường mà cứ nói là thường, tức là mình nói dối.

Không nói lời ác ngữ, nghĩa là không mắng nhiếc, trù ẻo, không tà ngữ. Nhiều khi không nói ra lời nhưng có suy nghĩ. Ví dụ, người đó ghét mình, hoặc là kẻ thù hoặc mình cho họ là kẻ thù, thấy người hoạn nạn thì hả hê, cho rằng họ bị như thế là đáng đời, là ác tâm. Một tên cướp của giết người bị tuyên án 18 năm tù thì mình cho là như vậy không đủ, mà tên cướp phải bị chung thân hay tử hình mới thích đáng, đó là ác tâm. Bằng sự bình tâm, mình quán chiếu tại sao người này thành cướp. Đâu có ai muốn thành cướp đâu. Không có ai dạy dỗ cho người này đạo đức cả, và người sống trong hoàn cảnh có ba mẹ không có đạo đức, xung quanh bạn bè cũng vậy, bị ảnh hưởng bởi phim ảnh bạo lực, thất nghiệp gia tăng, bần cùng sinh đạo tặc. Có thể người đó nghiện ma túy vì không đủ tiền để mua ma túy nên đi ăn cướp, thấy gia đình bán vàng hớ hênh quá nên sinh tâm độc. Thực ra người này đau khổ vô cùng. Với tội giết người như thế, chắc chắn người này sẽ bị đọa địa ngục hay phải chịu nghiệp xấu biết bao nhiêu kiếp. Người này đáng thương vì không đủ dũng cảm để không làm những hành động bất thiện. Hoặc có người không thích Trung Quốc. Thấy Trung Quốc có tai nạn, mình trù ẻo quốc gia hàng xóm đáng đời là không nên…

Lại có những người sản xuất bom nguyên tử và buôn bán vũ khí. Bản chất của vũ khí là hòa bình, không có yếu tố gì gọi là bạo lực nhưng người sử dụng vũ khí vào mục đích bạo lực thì vô hình chung sản phẩm phục vụ cho mục đích bạo lực. Có thể những lời ác ngữ chưa được thốt ra nhưng trong tâm đã có tính ác hay ác tâm, trong tâm chưa phát khởi tình thương được. Chừng nào mình thương được người mà mình cho là kẻ thù của mình thì mình biết là mình giỏi. Thương người làm tổn hại tới mình là mình giỏi lắm, mình đã chuyển hóa được phần nào nghiệp rồi.

Thứ Ba, 9 tháng 9, 2014

Quý trọng sự đoan chính

Quý trọng sự đoan chính
Giảng vào ngày 23-11-2013

Con nguyện thực tập bảo vệ tiết hạnh cho bản thân con và người khác bằng cách không sống thử, không quan hệ tình dục trước hôn nhân, không quan hệ bất chính với người không phải là vợ hay là chồng của mình.

Dù nam, nữ hay người đồng tính, con quý trọng sự đoan chính, hạnh phúc gia đình và bảo vệ từng tế bào của tổ tiên trong cơ thể.

Con biết thực tập cho thân tâm khỏe mình thì gia đình và xã hội khỏe mạnh cho nên con nguyện luôn điều phục con được trong sạch, lựa chọn sống trong môi trường trong sạch và tiếp xúc với các phương tiện trong sạch.

Thân thể này có thể được xem là đền thờ tâm linh, nên mình biết lợi dụng thân thể để thực tập con đường giải thoát. Muốn thực tập con đường giải thoát thì phải kiểm soát cho được năng lượng tình dục. Chúng sinh hữu tình, vẫn còn ăn uống, thì năng lượng tình dục vẫn sản sinh ra, là chuyện bình thường. Trong tất cả các loại ái dục thì ham muốn tình dục có sức lôi kéo mạnh nhất, khó kiểm soát nhất. Năng lượng tình dục sai sử mình dễ hơn những dạng năng lượng khác và mình khổ về điều này này nhiều hơn những ham muốn khác. Có bài kệ tắm như sau:

Hãy nhìn vào thân thể
Cha mẹ đã cho ta
Giữ gìn thân ngọc ngà
Tiếng thơm sẽ bay xa.

Thân thể là do ba mẹ trao truyền. Trong ba mẹ có ông bà và tổ tiên. Cơ thể mình là sự tiếp nối của hằng hà sa số ông bà và tổ tiên, ngoài ra còn có sự đóng góp của môi trường, các loài động thực vật, khoáng vật. Nói cách khác, đất mẹ đã giang tay nuôi nấng thân thể mình. Một trong những cách trả hiếu hay nhất là bảo vệ thân thể cho gia đình huyết thống. Đối với gia đình tâm linh, thân thể được xem là đền thờ.

Khi tái sinh vào những cõi khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh… thì khó tu lắm bởi vì phải chịu nhiều nghiệp báo khổ. Dù sinh lên cõi trời thì vẫn khó tu vì hưởng nhiều phước báu tốt. Chỉ có sinh làm người là thuận lợi hơn cả trong việc tu tập. Lợi dụng thân thể để thực tập con đường hạnh phúc, thực tập tươi mát đem lại niềm vui thực sự cho hiện tại và tương lai. Biết bảo vệ thân thể cho những người khác cũng là bảo vệ thân thể và tiết hạnh của mình. Đơn giản, mình và người kia có sự tương tức với nhau.

Không nên quan hệ tình dục trước hôn nhân. Cha mẹ ông bà sinh ra mình nên họ có quyền đối với mình. Nam nữ quen nhau, yêu thương nhau mà chưa được sự đồng ý cho phép của ông bà và cha mẹ, chưa có làm lễ báo cáo với tổ tiên thì chưa nên ăn nằm với nhau. Nếu hành động tự tiện thì mình đã tước đi quyền làm ba mẹ, quyền làm ông bà, quyền làm tổ tiên của bề trên rồi.

Nếu thương thân thể mình thì cũng phải thương ông bà, ba mẹ, tổ tiên bên trong. Thương như vậy thì mình tôn trọng quyền của người lớn. Người lớn cho phép, gia đình hai bên đồng ý, lễ thành hôn được tiến hành thì mới có thể nói đến vấn đề quan hệ tình dục. Thời đại này có một lối sống tình dục trống không, tiếng Anh gọi là empty sex. Có những người chỉ mới quen nhau vài tiếng đồng hồ thôi là có thể quan hệ tình dục. Cách quan hệ tình dục không có tình cảm đó được một số bộ phận cổ súy, là minh chứng sự xuống cấp của đạo đức tiết hạnh.

Việt Nam là một trong những nước có nạn nạo phá thai lớn nhất khu vực. Nhìn thấy những hậu quả không đáng có nên phải quyết tâm bảo vệ tiết hạnh cho bản thân, cho người mình yêu thương. Một tình yêu đích thực là một tình yêu biết lắng nghe, chia sẻ và gìn giữ cho nhau. Đã nói tới tình yêu thì không thể không nói tới tình dục nhưng tình dục không thể và không phải là tình yêu, bằng chứng là những người không hề thương nhau gì cả nhưng vẫn có thể quan hệ tình dục với nhau.

Một cặp vợ chồng có đứa con khoảng 5, 6 tuổi. Bạn bè tới chơi thì họ mới dẫn đứa con ra để trình diễn. Cặp vợ chồng hỏi:

Thương ba mẹ, thương ông bà thì con để ở đâu?

Do đứa trẻ được người lớn dạy dỗ nên trả lời thông suốt :

Thương ông bà cha mẹ con để ở trên đầu.

Với người Việt Nam, đầu là nơi cao nhất, thiêng liêng nhất, được sử dụng để thờ ông bà ba mẹ. Cơ thể cũng có những vùng rất thiêng liêng, được gọi là vùng Tử Cấm Thành, tức là nội bất xuất ngoại bất nhập. Nếu chưa phải hay không phải là vợ chồng của nhau thì mình không cho phép người khác tiếp xúc, nhìn thấy hay làm tổn hại tới vùng Tử Cấm Thành.

Không quan hệ bất chính với người không phải là vợ hay là chồng của mình. Là bạn gái, bạn trai, vị hôn thê, vị hôn phu thì yêu nhau nhiều cách mấy nhưng chưa thành hôn tức là chưa phải là vợ hay là chồng của nhau thì vẫn chưa thể quan hệ tình dục, đây là cách thương đúng đắn. Khi đã là vợ chồng thì phải chung thủy, không màng tới những “cục vàng” bên ngoài. Tại vì “vàng” đó không đánh đổi được cái nghiệp của mình. Chấm dứt việc ngoại tình. Ngoại tình là đã tạo những nghiệp xấu. Trong kiếp hiện tại mình có một người vợ ngoại tình và mình rất khổ đau vì trong kiếp quá khứ mình cũng đã từng ngoại tình hoặc làm những hành vi tương tự.

Muốn giữ được sự êm ấm trong gia đình thì nhất quyết phải giữ nghĩa tào khang và hạnh chung thủy. Không có gì đẹp bằng hạnh chung thủy, nghĩa tào khang, tình chồng nghĩa vợ. Nghèo mà có thủy chung, có hạnh phúc còn hơn là giàu tiền bạc nhưng không có thủy chung, không có hạnh phúc.

Dù là nam, nữ hay người đồng tính, con quý trọng sự đoan chính, hạnh phúc gia đình và bảo vệ từng tế bào của tổ tiên trong cơ thể. Giới này có thêm người đồng tính vì giờ có người đồng tính nam, người đồng tính nữ, người lưỡng tính, người chuyển đổi giới tính. Người đồng tính vẫn nên thực tập gìn giữ giới này.

Bây giờ văn hóa sống thoáng, sống thử, quan hệ tình dục trước hôn nhân được cổ xúy và nó gây khổ đau cho không biết bao nhiêu người. Mình bị sai sử bởi những ý niệm cô đơn, muốn sống thử với ai đó để tạm thời xua tan nỗi cô đơn khi sống xa gia đình. Tình dục là có sức lôi kéo mạnh mẽ nhất, dẫn tới nhiều khổ đau và hệ lụy nhất. Giữ giới là để bảo vệ hạnh phúc và bảo vệ tự do đích thực.

Con cái là thế hệ tiếp nối của mình. Không phải lúc người phụ nữ mang thai hay chuẩn bị mang thai mới giữ gìn sức khỏe và tiết hạnh mà phải giữ gìn trước đó vì những yếu tố làm cha làm mẹ đã có sẵn ở trong mình. Từ khi mình sinh ra, yếu tố làm cha làm mẹ đã có sẵn cho nên giữ gìn con của mình là giữ gìn bản thân trong một quá trình.

Bảo vệ từng tế bào của tổ tiên trong cơ thể. Chúng ta thường trả hiếu bằng cách ở gần bên, chăm sóc và cung phụng vật chất cho ba mẹ. Cách này là tốt nhưng có cách, theo đức Phật, tốt hơn là bản thân tu tập cho đến khi giải thoát. Chưa giải thoát thì vẫn còn phiền não, và những người xung quanh có thể phải lo cho phiền não của mình, trong đó có ba mẹ. Có thể giải thoát bằng hạnh phúc tự thân thì ba mẹ không còn lo cho mình nữa và mình quay lại chia sẻ phương pháp thực tập, giúp ba mẹ cùng giải thoát. Níu kéo ba mẹ bằng sự phụng dưỡng, tài sản vật chất thì không hay bằng.

Con biết thực tập cho thân tâm khỏe mạnh thì gia đình và xã hội khỏe mạnh. Bị ái dục sai sử thì mình khổ vô chừng. Ngồi thiền, mình bị hình ảnh ái dục tấn công. Người yêu cũ xuất hiện trong tâm, ám mình từ tháng này qua tháng nọ, như sợi dây oan trái, bắt bắt mình phải nghĩ tới, nhớ nhung, dằn vặt, mệt mỏi và chạy theo những tiếng gọi hoang dã như vậy. Ái dục là sự hoang dã ở trong mình.

Tình yêu dính mắc cũng là một thứ nội kết. Ngày xưa khi vua Panesadi thấy một người phụ nữ đã có chồng, đứng chơi ở lầu bảy. Người phụ nữ xinh đẹp làm rúng động tâm can vua. Tối đó vua ăn không ngon, ngủ không yên. Sau nhiều ngày chịu không nổi, nhà vua tới chia sẻ với Phật. Đức Phật kể cho ông câu chuyện:

Ngày xưa có bốn người con trai là bạn bè của nhau, đều là con của những phú ông trong thị trấn nọ. Giàu có và không trò ăn chơi nào chưa nếm trải nên nghĩ ra trò đi dụ dỗ vợ của người khác ăn nằm với mình cho vui. Sau này họ chết bị đọa xuống địa ngục, sinh ra ở một nơi như núi lửa, ngoi đầu lên họ tính mở miệng đọc một câu kệ nhưng không thể được vì nghiệp ác liền đẩy họ xuống lại miệng núi lửa và phải chịu đau khổ như vậy không biết bao nhiêu kiếp vì tội tà dâm.

Đức Vua nghe câu chuyện, cảm thấy sợ hãi:

Bạch Đức Thế Tôn, con chỉ mới suy nghĩ ngoại tình với vợ của người ta thôi mà con đã thấy khổ sở, mất ăn mất ngủ mấy ngày đêm rồi, thậm chí con từng lên kế hoạch giết chồng người ta. Nếu như mà suy nghĩ này dẫn tới hành động thì con không biết con sẽ phải chịu khổ như thế nào. Giờ con đã biết con sai, con phải dừng lại thôi.

Thực tập giới này giúp cho gia đình khỏe mạnh, xã hội khỏe mạnh. Tình trạng ly dị xảy ra do ngoại tình rất cao. Những nguyên nhân khác dẫn tới ly dị không nhiều bằng ngoại tình. Ngoại tình, đập vỡ nghĩa tào khang, không màng lòng chung thủy khiến con người không thể hàn gắn làm hạnh phúc tan vỡ. Xã hội có quá nhiều hạnh phúc tan vỡ không thể là xã hội khỏe mạnh.

Nói về tội hiếp dâm, đối tượng hiếp dâm ngày càng trẻ hóa, đối tượng bị hiếp dâm cũng vậy. Trẻ em 5 - 6 tuổi cũng bị xâm hại. Tội lỗi đau lòng này do tâm tà dâm sai sử.

Trong đời sống hôn nhân, tôn trọng thân thể mình thì cũng phải tôn trọng thân thể của người hôn phối. Thay quần áo cũng phải có ý tứ, không thay trước mặt người kia. Có người xem thường thân thể người hôn phối và có những cách quan hệ mang tính cuồng dâm. Đó là sự hành hạ thì cho dù là vợ chồng thì cũng phạm vào giới tà dâm. Đừng nói rằng chỉ quan hệ với vợ hoặc chồng thì không có tội nhưng cuồng dâm cũng là tội đấy. Làm tổn thương thân thể người khác về mặt tình dục cũng phạm vào giới tà dâm.

Cho nên con nguyện điều phục con trong sạch. Phật dạy: Đoạn âm không bằng đoạn tâm. Nhìn thấy một cô gái đẹp hay đối tượng đẹp, mình khéo léo hơn trong việc thực tập thì không cần quay mặt đi. Ái dục khởi lên thì nhận biết và niệm ái dục đó. Thực tập quán cửu tưởng để diệt trừ ái dục. Không cần phải bịt mắt, bịt mũi, bịt tai để diệt trừ ái dục. Không nhìn, không nghe, không thấy nhưng tâm không được điều phục thì vẫn bị ái dục sai sử như thường. Vấn đề là tâm chứ không phải con mắt. Nếu móc mắt ra mà tâm chưa điều phục được thì vẫn chưa trong sạch tí nào. Đức Phật dạy đoạn sắc hay đoạn âm không bằng đoạn tâm là vậy.

Lựa chọn sống trong môi trường trong sạch. Sống trong một cộng đồng có nhiều người phạm giới, hãy dũng cảm đi ra khỏi gia đình đó. Chơi với những người bạn chuyên xúi dục mình phạm giới, hãy dũng cảm cắt đứt quan hệ với đám bạn đó. Thực tập vững vàng thì sống ở đâu cũng được, vẫn có thể tiếp xúc với gia đình và những người bạn đó. Còn yếu thì không nên sống trong môi trường như vậy. Phúc đức lớn nhất là biết gần gũi và học hỏi từ những người tu, bậc thiện tri thức và tránh xa kẻ xấu ác. Chưa đủ năng lực để chuyển hóa người xấu ác thì tạm thời tránh xa họ ra. Đừng làm anh hùng như thế này: Tôi phải gần gũi để chuyển hóa họ. Sức chưa đủ thì không làm được đâu, nhiều khi tạo điều kiện cho họ làm việc xấu. Nếu không thích người tu, họ sẽ hại mình.

Và nên tiếp xúc với các phương tiện trong sạch. Bây giờ trên phương tiện truyền thông có quá nhiều hình ảnh kích dục, bạo động, xúi mình phạm giới. Phải là người tiêu thụ thông minh, tức là tiêu thụ có chánh niệm. Sử dụng các phương tiện có chánh niệm, tránh được những con thủy quái, không để nó lôi kéo mình vào thế giới ảo của ma dục.

Mở chiếc máy vi tính
Vào thế giới bao la
Tâm phải nhìn cho ra
Đâu là thù là bạn.

Sử dụng Internet, mình nên đọc bài kệ này. Dùng Internet để tham khảo Phật Pháp, đọc kinh sách, nghe pháp thoại và trao đổi kinh nghiệm thực tập. Không nên lợi dụng Internet để than thở, tán gẫu, bông đùa…

Vào quân ngũ, mình vẫn có thể thực tập. Trước khi ăn, mình thực tập. Tổ chức cho ăn đồ mặn thì mình nguyện cho chúng sinh bị giết thịt được siêu thoát. Mình có thể rải tâm từ, tụng thầm giới trước khi đi ngủ, đọc Kinh Từ bi cầu nguyện cho hòa bình tại Việt Nam. Chia sẻ phước báu cho người khác thì mình vẫn có thêm phước. Đi vào nơi khó tu nhất vẫn có thể tu được là rất giỏi. Hãy nhớ là tu trong mọi hoàn cảnh. Vô chùa tu thì có nhiều thuận lợi, nhưng không phải chùa nào cũng là nơi tu đích thực, nên phải hết sức cẩn thận và phải ứng dụng sự thực tập của mình mọi lúc mọi nơi.

Đã đi vào con đường tu tập thì nên kiểm soát năng lượng tình dục và không nên thủ dâm. Có một giới là không cố ý làm xuất tinh. Còn ăn uống nên năng lượng tình dục còn sinh ra. Là cư sĩ, mình vẫn hãy thực tập giảm thiểu từ từ cho tới khi không cần thiết phải thủ dâm, đế giữ gìn thân và tâm mình, tạo thuận lợi cho việc hành thiền. Giấc mơ ướt có thể xuất hiện. Sáng sớm thức dậy nên tắm rửa trước khi vào ngồi thiền. Đừng mặc cảm hay e ngại vì đó là sinh lý tự nhiên của con người. Tuy nhiên, hãy biết chuyển hóa năng lượng tình dục thành năng lượng tu tập, có thể tập thể dục, chơi thể thao, giảm ăn thực phẩm phát sinh năng lượng tình dục mạnh, chuyển sang ăn chay trường, ngồi thiền thường xuyên và thực tập quán chiếu về thân thể.

Chúc bạn thực tập thành công.

Trang